Anestezi Uygulamaları - Anesteziyoloji

Erişkin Kulak Burun Boğaz Ameliyatlarında Anestezi Uygulaması

Kulak-Burun-Boğaz hastalıklarında ameliyat gerektiren hastalıklar için erişkin hastalarda uygulanan anestezi yöntemi ameliyata göre değişmektedir.

Sadece lokal anestezi ile yapılabilen küçük ameliyatlar olabilir. Eğer yapılacak müdahale burun içinde olacaksa, lokal anestezik madde emdirilmiş küçük pamuklar burun içine konarak burun içinin uyuşması sağlanır. Eğer yapılacak müdahale ağız içinde ise lokal anestezik spreyler ve çok ince iğneler ile lokal anestezik madde verilerek uyuşma sağlanır.

Bir grup hastada müdahale bölgesine lokal anestezi verilmesi ile birlikte sakinleştirici ve ağrı kesici ilaçların serum içinden damara verilmesi yöntemi uygulanabilir. Bu yöntemde hasta ameliyathaneye alınır. Monitör denilen bir cihaz ile kalp atımı, kandaki oksijen doygunluğu takip edilir ve kan basıncı ölçülür. Hastanın bir kolundan serum takılır. Yapılan müdahaleler genellikle kısa sürelidir. Hasta sakinleştirici ilaçların verilmesine rağmen konuşabilir ve söylenenleri yerine getirebilir. Kullanılan ilaçların etkileri çok uzun sürmez ve hasta yarım saat ile bir saat içinde merkezimizden ayrılabilir.

Kulak-Burun-Boğaz hastalıklarında ameliyatlar çoğunlukla genel anestezi altında yapılmaktadır. Genel anestezi, çok güçlü ilaçlarla uygulanmaktadır. Derin bir uyku hali olarak da tanımlayabileceğimiz anestezi durumunda ağrı, hafıza ve bilinç geçici olarak ortadan kalkar fakat yaşamsal bulgular normal olarak devam eder. Hasta ameliyat öncesi tam bir değerlendirmeden geçtikten sonra anestezi uzmanı ameliyatın gerçekleşmesi ve hastanın güvenli, rahat ve en hızlı şekilde uyanması için kullanacağı ilaçlara karar verir.

Ameliyat öncesi hasta ile görüşme, değerlendirme, muayene ve hastayı bilgilendirme anestezi uygulamasının önemli bir parçasıdır. Bu görüşmede anestezi doktoruyla tanışacak ve ondan detaylı bilgiler alacaksınız. Anestezi doktoru size bir takım sorular soracak ve anestezi almanızda herhangi bir sakınca olup olmadığını değerlendirecektir. Anestezi doktorunuzun sizin cevaplamanızı beklediği sorular şunlardır:

• adınız, soyadınız?
• yaşınız?
• kilonuz?
• daha önce herhangi bir ameliyat için anestezi uygulandı mı?
• herhangi bir hastalığınız var mı? (hipertansiyon, kalp hastalığı, şeker hastalığı vb)
• ailenizde (anne ve baba) herhangi bir hastalık var mı?
• sürekli kullanmak zorunda olduğunuz ya da kullandığınız bir ilaç var mı? (bitkisel kökenli ilaçlar dahil)
• herhangi bir ilaca ya da başka bir şeye alerjiniz var mı?
• sigara kullanıyormusunuz? (sıklığı)
• alkol kullanıyormusunuz? (sıklığı)
• son altı ay içinde yaptırdığınız herhangi bir kan tahlili var mı?

Bu soruları cevapladıktan sonra anestezi doktoru sizi muayene edecektir. Önce boğazınıza, diş ve çene yapınıza bakacak, protez dişiniz olup olmadığını kontrol edecektir. Daha sonra akciğerlerinizi ve kalbinizi muayene edecek ve tansiyonunuzu ölçecektir. Ameliyat öncesi değerlendirme sağlıklı hastalarda bu muayene ile çoğu zaman yeterli olmaktadır ve başka bir tetkike veya tahlile gereksinim olmamaktadır. Ancak hastanın verdiği bilgiler doğrultusunda (tedavi edilmemiş veya tedavisi yetersiz bir kalp hastalığı, hipertansiyon, şeker hastalığı veya akciğer hastalığı gibi) anestezi doktoru ek tetkik ve tahlil isteyebilir veya başka bir uzmanın (dahiliye, göğüs veya kardiyoloji uzmanı) görüşüne başvurabilir. Bütün bu incelemeler sonrasında anestezi doktoru gerekli görürse ameliyatı, hasta uygun sağlık durumuna gelene kadar erteleyebilir veya bazen de lokal anestezi altında yapılmasını önerebilir. Böyle bir durum söz konusu değilse ameliyat günü kararlaştırılabilir.

Ameliyat kararı kesinleşen hastadan iki form imzalanması istenecektir. Bunlardan bir tanesi bilgilendirilmiş cerrahi onam formudur. Bu formun içeriği, ameliyatla ile ilgili bilgi aldığınıza ve doktorunuza ameliyat yapmasına izin verdiğinize dairdir. Diğer form ise anestezi ile ilgili bilgilendirilmiş onam formudur. Bu formun içeriği, size uygulanacak anestezi yöntemi ile ilgili bilgi aldığınıza ve anestezi doktoruna size anestezi uygulaması için izin verdiğinize dairdir. Bu iki formu imzaladıktan ve ameliyat günü belirlendikten sonra anestezi doktoru size ameliyat öncesi heyacanınızı gidermek amacıyla sakinleştirici bir ilaçdan verecektir ve nasıl kullanmanız gerektiğini tarif edecektir.

Ameliyat Öncesi Anestezi Açısından Nelere Dikkat Edilmelidir?

Ameliyat öncesi anestezi doktorunun önerileri doğrultusunda hareket etmelisiniz. Bu öneriler arasında şunlar bulunmaktadır:

• Ameliyat öncesi en az 8 saat katı gıda almayınız
• Ameliyatdan 3 saat öncesine kadar su içebilirsiniz
• Bir gece önce alkol kullanmayınız
• Ameliyat günü sigara içmeyiniz
• Sürekli kullanmak zorunda olduğunuz ilaçlar konusunda anestezi doktorunun önerileri doğrultusunda hareket ediniz. Bazı ilaçların (örneğin hipertansiyon ilaçları) ameliyat sabahı içilmesi önerilirken, bazı ilaçların da (örneğin şeker hastalığı için kullanılan ilaçlar) ameliyat sabahı içilmemesi önerilmektedir
• Sürekli kullandığınız takılarınızı ameliyat öncesi çıkarmanız gerekmektedir
• Tırnakları ojeli bayan hastalar, sol elin işaret parmağındaki ojeyi çıkarmaları gerekmektedir
• Sürekli ya da ara sıra Aspirin kullanıyorsanız ameliyatdan en az 5 gün önce bırakmanız gerekmektedir

Ameliyat günü size bildirilen ameliyat saatinden en az yarım saat önce merkezimizde olmanız gerekmektedir. Ameliyathaneye ( Resim-1 ) alınmadan önce günlük kıyafetlerinizi (sadece üst kısmı) çıkarıp size verilen ameliyat önlüğünü giymeniz istenecektir.

Ameliyathane

Ameliyathaneye alındıktan sonra öncelikle monitör denilen bir cihaz ile sürekli olarak kalp atımı, kandaki oksijen doygunluğu takip edilecek ve beş dakikada bir kan basıncınız ölçülecektir ( Resim-2 ). Bir kolunuzdan (çoğu zaman sol kol) serum takılacaktır. Anestezi ilaçları serum içinden damar içine gönderilerek uyumanız sağlanacaktır. Ameliyat süresince kalp atım hızı, kandaki oksijen doygunluğu ve kan basıncınız sürekli olarak yakından takip edilecek ve normal sınırlar içinde tutulacaktır.

Anestezi Cihazı ve Monitörü

Ameliyat bittikten sonra anestezi ilaçları kesilecek ve yavaş ve sakin bir şekilde uyanmanız sağlanacaktır. Ameliyat sonrası dönemde ağrınızın olmaması için ameliyat sırasında ağrı kesici ilaçlar serum içine konularak verilecektir. Buna rağmen ağrınız olursa yine serum içinden ya da intramüsküler (kalçadan) ağrı kesici ilaç verilecektir. Ameliyat sonrası dönemde bir kaç saat gözlem odasında kalacaksınız ( Resim-3 ). Bu sürenin sonunda çoğu hasta taburcu olmaya hazır hale gelmiş olacaktır. İzmir dışından gelen ya da tıbbi olarak biraz daha gözlem altında tutulması gereken hastaların merkezimizde bir gece kalması gerekebilir.

Ameliyat Sonrası Gözlem Odası

Çocuk Kulak Burun Boğaz Ameliyatlarında Anestezi Uygulaması

EFES Kulak Burun Boğaz Merkezinde çocuklarla ilgili en sık şu ameliyatlar yapılmaktadır:

• kulak tüpü (ventilasyon tüpü) takılması
• geniz etinin alınması (adenoidektomi)
• bademciklerin alınması (tonsillektomi)
• hem geniz eti hem de bademciklerin alınması (adenotonsillektomi)

Bu ameliyatlarda çocuğun hızlı bir şekilde uyanmasını sağlayan ve yan etkileri en az olan güvenli bir genel anestezi uygulaması tercih edilir.

Ameliyat öncesi hazırlık

Ameliyatdan önce, çocuk ameliyat için değerlendirilecek ve hazırlanacaktır. Çocuğun önceki hastalıkları, alerjileri, şu anda kullandığı ilaçlar, önceden anestezi alıp almadığı ve şu andaki sağlık durumu hakkında çeşitli sorular sorulacaktır. Çocuğun havayolu (ağız, diş ve boğaz yapısı), kalbi ve akciğerleri muayene edilecektir. Eğer çocukta ateş, hırıltılı solunum, öksürükle birlikte balgam ya da gripal enfeksiyon varsa ya da kusma ve ishal varsa anestezi doktoru ameliyatı erteleyebilir.

Ameliyat kararı kesinleşen bir çocuğun anne ya da babasından iki form imzalanması istenecektir. Bunlardan bir tanesi bilgilendirilmiş cerrahi onam formudur. Bu formun içeriği, ameliyatla ile ilgili bilgi aldığınıza ve doktorunuza ameliyat yapmasına izin verdiğinize dairdir. Diğer form ise anestezi ile ilgili bilgilendirilmiş onam formudur. Bu formun içeriği, çocuğunuza uygulanacak anestezi yöntemi ile ilgili bilgi aldığınıza ve anestezi doktoruna anestezi uygulaması için izin verdiğinize dairdir.

Amacımız, merkezimizde çocuklar için mutlu ve güvenli bir ortam sağlamaktır. Eğer çocuk aşırı derecede heyecanlı ise ameliyatdan 20 -30 dakika önce sakinleştirici bir şurup ile sakinleşmesi sağlanabilir. Bu şurup çocuğun rahatlamasına, ailesinden kolayca ayrılmasına ve çoğu zamanda amnezi (olayları hatırlamama) sağlar. Ayrıca bu şurubun içinde çocuğun ameliyatdan sonra ağrısı olmaması için ağrı kesici bir ilaç da vardır. ( Resim-4 ). Bazı çocuklarda (özellikle büyük çocuklarda) bu uygulamaya gerek olmamaktadır. Ameliyatdan önce ağrı kesici şurup verilmeyen çocuklara ya ameliyat sırasında ya da sonrasında serum içinden ağrı kesici ilaç yapılmaktadır.

Ağrı Kesici Şurup ve Sakinleştirici İlaç

Ameliyat Sırasında Anestezi

1-Kulak Tüpü (Ventilasyon Tüpü) Takılması

Kulak tüplerinin yerleştirilmesi için kısa bir genel anestezi verilir ve maske (çocuğun yüzüne uygun büyüklükte yumuşak bir alet) ile çocuğun anestezi gazı soluması sağlanarak anesteziye devam edilir. Damar yolu açılmasına (serum takılması) çoğu zaman gerek yoktur.

Anestezi uzmanı, çocuğu ameliyat sırasında yakından takip edecektir. Rutin olarak kalp atımı, kan basıncı ve kandaki oksijen seviyesi takip edilmektedir.

Çocuklar çoğu zaman 15-20 dakika içinde uyanırlar. Anesteziye bağlı yan etki oldukça azdır. Bütün işlem ortalama 1 saat (ameliyatın başlamasından taburcu olana kadar geçen süre) sürmektedir.

2-Bademcik ve Geniz Eti Ameliyatı (Tonsillektomi ve Adenoidektomi)

Tonsillektomi ve adenoidektomi ameliyatı için anestezi uygulaması, genellikle çocuğun anestezi gazını maske ile solumasıyla başlamaktadır. Büyük çocuklarda damar yolu (serum takılarak) açılarak ve buradan ilaç vererek uyutma tekniği kullanılabilir. Çocuk maske ile uyuduktan sonra damar yolu açılır. Serum içinden diğer anestezi ilaçları verildikten sonra solunum yoluna bir tüp yerleştirilecek ve anestezi gazları buradan verilecektir.

Anestezi uzmanı, çocuğu ameliyat sırasında yakından takip edecektir. Rutin olarak kalp atımı, kan basıncı, kandaki oksijen seviyesi ve solunum takip edilmektedir.

Çocukta ağrı, bulantı kusma ve havayolunda ödem olmaması için gerekli ilaçlar ameliyat sırasında yapılmaktadır.

Ameliyatdan Sonra

Çocukta ameliyatdan sonra gelişebilecek yan etkiler arasında baş dönmesi, boğaz ağrısı, bulantı ve kusma ve hırıltılı solunum görülebilir.

Damar yolu genellikle çocuk eve gitmeye hazır olana kadar kullanılır. Çocuklar ameliyat sonrası gözlem odasında üç-dört saat gözlem altında tutulduktan sonra taburcu edilebilir

Ameliyat Sonrası Gözlem Odası

Bazı hastalar ameliyatdan sonra merkezimizde bir gece kalabilirler. Bu hastalar;

• Başka ciddi tıbbi sorunları olanlar
• İzmir ili dışından gelenler
• 3 yaşından küçük hastalar
• Uyku sırasında apnesi olanlar (uyku sırasında solunumun 10 saniye ya da daha uzun süre durması)
• Ameliyatdan sonra solunum, bulantı ve kusma sorunu olanlar